Nasz Patron : Uroczystość 19 marca

Pewnych informacji o św.Józefie dostarczają nam tylko Ewangelie. Osobą św.Józefa żywo zajmują się także apokryfy: Protoewangelia Jakuba (w. II), Ewangelia Tomasza (w. II), Historia Józefa Cieśli (w. IV), Ewangelia Pseudo-Mateusza (w. VI), i Ewangelia Narodzenia Maryi (w. IX). Zbyt wiele wszakże jest w nich fantazji, by je można było traktować poważnie jako źródła, czy dokumenty.

Św.Józef pochodził z rodu króla Dawida. Wykazuje to św.Mateusz, kiedypodaje genealogię przodków Józefa (Mt 1,1-17). Genealogię tę podaje również św.Łukasz (Łk 3,23-38). Ta jednak różni się od poprzedniej. Już w wieku III Juliusz Afrykański wyraził zdanie, że św.Łukasz podał genealogię NMP. Na mocy prawa lewiratu św.Józef mógł być synem naturalnym Jakuba, a równocześnie synem adoptowanym Heli , noszącego w tradycji chrześcijańskiej imię Joachim, który był ojcem NMP. Tak więc genealogia św.Łukasza wyliczałaby przodków Maryi rzeczywistych, odnośnie zaś do św.Józefa jego przodków zalegalizowanych. Taka jest też opinia przyjęta przez wielu współczesnych biblistów i egzegetów.

Św.Józef nie był według ciała ojcem Jezusa Chrystusa.Był nim jednak według żydowskiego prawa jako małżonek Maryi. Chociaż więc Maryja porodziła Jezusa Chrystusa dziewiczo, to jednak według otoczenia św.Józef był uważany za Jego ojca. Tak go też czasem nazywają Ewangelie (np. Łk 2,33,48; 4,22). Tak więc fizycznie Pan Jezus był synem Dawida poprzez Maryję, a prawnie poprzez Józefa.

Św.Józef mieszkał zapewne w Nazarecie. Ewangeliści bowiem podają, że Józef wziął do siebie Maryję (Mt 1,19-20). A wiemy z tychże Ewangelii, że mieszkał w Nazarecie. Według niektórych pisarzy kościelnych Maryja i Józef złożyli ślub dozgonnej czystości. Ewangelie wspominają o braciach i siostrach Pan Jezusa. Tak jeszcze dzisiaj narody bliskiego Wschodu zwykły nazywać bliskich krewnych. Bracia i Siostry Pana Jezusa to zapewne synowie i córki braci i sióstr św.Józefa. Św.Józef nie był ojcem Pana Jezusa ale jego opiekunem. Maryja poczęła Syna Bożego dziewiczo, na co mamy wyraźne potwierdzenie tak u proroka Izajasza: Oto Panna pocznie i porodzi syna (Iz 7,14), oraz w tekstach ewangelicznych: Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga. Oto poczniesz i porodzisz Syna, któremu nadasz imię Jezus (...). Na to Maryja rzekła do anioła: 'Jakże się to stanie, skoro nie mam męża?' Anioł jej odpowiedział: 'Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc najwyższego osłoni Cię. Dlatego też Święte, które się narodzi, będzie nazywane Synem Bożym' (Łk 1,30-35). Potwierdzenie dziewiczego poczęcia Pana Jezusa mamy również w Ewangelii św.Mateusza: Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak. Po zaślubinach matki Jego, Maryi, z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego. Mąż Jej, Józef, który był człowiekiem prawym i nie chciał Jej narazić na zniesławienie, zamierzał oddalić Ją potajemnie. Gdy powziął tę myśl, oto Anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł: 'Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąść do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus' (Mt 1,18-23).

Św.Józef jest wspominany w Ewangeliach z okazji poczęcia Pana Jezusa, spisu ludności zarządzonego przez cesarza Augusta, narodzenia Chrystusa Pana, ofiarowania Go w Świątyni, pokłonu Trzech Mędrców (Magów), ucieczki do Egiptu i powrotu do Nazaretu. Przy publicznym nauczaniu Pana Jezusa jest wzmianka jedynie o św.Józefie. Według podania św.Józef już wówczas nie żył. Miałby więc najpiękniejszą śmierć bo na ręku Pana Jezusa i Maryi.. Miałby także najuroczystszy pogrzeb, bo z ich udziałem. Może dlatego św.Józef jest uważany za szczególnego patrona dobrej śmierci.

Pisarze Kościoła świętego podkreślają, że do tak wielkiej godności, opiekuna Pana Jezusa oblubieńca Najśw. Maryi i żywiciela, głowy Najśw. Rodziny, powołał Pan Bóg męża o niezwykłej cnocie. Dlatego słusznie stawiaja oni św.Józefa na czele wszystkich świętych Pańskich, a Kościół obchodzi jego doroczną pamiątkę, mimo Wielkiego Postu, jako uroczystość. O św.Józefie pierwzy pisał św.Hieronim (zm.420), a pierwszy o nim traktat teologiczno-ascetyczny napisał słynny uczony-teolog, Jan Gerson (zm. 1429). Izydor z Izolani napisał o św.Józefie pierwszą Summę (ok. 1528). Św.Bernardyn ze Sieny wyraża przekonanie, że św.Józef podobnie jak NMP dostąpi również chwały wniebowzięcia wraz z ciałem matki i że w łonie matki został oczyszczony z grzechu pierworodnego. Szczególnym nabożeństwem do św.Józefa wyróżniała się św.Teresa z Avila (zm.1528). Z całym zaangażowaniem szerzyła Święta kult św.Józefa słowem i pismem. Twierdziła, że o cokolwiek prosiła Pana Boga za przyczyną św.Józefa, zawsze to otrzymywała. Jego też brała za głównego patrona zreformowanego przez siebie zakonu karmelitańskiego. Podobnie uczynił św.Franciszek Salezy (zm.1622) i św.Wincenty de Paul (zm.1660), dając swoim rodzinom zakonnym za patrona św.Józefa.Św.Jan Bosko (zm.1888) dał św.Józefa za patrona swojej młodzieży rzemieśliczej i założył wśród niej stowarzyszenie św.Józefa. Św.Leonard Murialdo (zm.1900) założył nową rodzinę zakonną pod wezwaniem św.Józefa (pierwsza modlitwa eucharystyczna). Wydał również osobny list papieski, zalecający szczególne nabożeństwo do tegoż niebieskiego Orędownika (1961).

Gdy chodzi o święto liturgiczne św.Józefa, to po raz pierwszy spotykamy się z nim w wieku IV w klasztorze św.Saby pod Jerozolimą. Na Zachodzie zaczęło powoli przyjmować się od wieku VIII. Do brewiarza i do mszału rzymskiego wprowadził to święto dopiero papież Sykstus IV (1479), a papież Grzegorz XV (1621-1623) rozszerzył je na cały Kościół. Na początku wieku XIX przełożeni generalni 43 zakonów wystąpili do Stolicy Apostolskiej z prośbą o ustanowienie osobnego święta Opieki Św.Józefa nad Kościołem Chrystusa. Papież Pius IX przyczynił się do prośby i ustanowił to święto (1847). Papież św.Pius X (zm.1914) podniósł je do rangi uroczystoci pierwszej klasy. Papież Pius XII zniósł to święto, a w jego miejsce wprowadził święto nowe, tej samej klasy na dzień 1 maja Św.Józefa Pracownika. Tak pozostało dotąd z tym, że ostatnia reforma liturgiczna (1969) zaniżyła rangę tegoż święta do dowolnego wspomnienia. Papież Benedykt XV do Mszy świętej, w której się wspomina św.Józefa, dołączył osobną o nim prefację (1919). Leon XIII (zm.1903) wydał pierwszą w dziejach Kościoła encyklikę o św.Józefie. Wreszcie św.Pius X zatwierdził litanię do św.Józefa, do publicznego odmawiania. Cały miesiąc marzec jest poświęcony szczególnej czci św.Józefa, a w tygodniu każda środa.

Kult św.Józefa w Polsce datuje się od wieku XI/XII. Już wtedy bowiem w Krakowie obchodzono Jego święto pod datą 19 marca. Wyprzedziliśmy pod tym względem wiele państw i diecezji. Największy jednak rozwój nabożeństwa do św.Józefa przypadał w Polsce na wiek XVII i XVIII. Propagowały je przede wszystkim zakony wizytek i karmelitów. W roku 1645 ukazały się godzinki ku czci św.Józefa, a w roku 1685 wyszła drukiem pierwsza rozprawa teologiczna o św.Józefie, napisana przez Jana Chryzostoma Rucieńskiego. W wieku XVIII ukazało się o św.Józefie 40 pozycji drukowanych. Z wieku XVII pochodzi największe sanktuarium św.Józefa w Kaliszu. Pierwsza wzmianka o czci znajdującego się tam obrazu i o doznanych łaskach pochodzi z roku 1673. W roku 1768 prymas Polski, Władysław Aleksander Łubiecki, ogłosił urzędowo obraz w Kaliszu za cudowny. Papież Pius VI wydał dekret zezwalający na koronację obrazu (1783). Odbyła się ona dopiero w roku 1796. W roku 1963 odbyła się uroczystość nałożenia pierścienia na obraz św.Józefa w Kaliszu. Ofiarował go ojcie cświęty Jan XXIII. Podobny pierścień ofiarował wcześniej papież św.Pius X (zm.1914). Papież Paweł VI ofiarował do kolegiaty ornat, w którym sam najpierw odprawił mszę św, ku czci św.Józefa. Od roku 1969 sanktuarium kaliskie stało się centrum kultu św.Józefa w tym znaczeniu także, że zaczęto gromadzić wszelką dokumentację związaną z kultem św.Józefa. Kapłani polscy, uwięzieni w Dachau, złożyli ślub, że jeżeli z obozu śmierci wyjdą wolni, co roku będąś pielgrzymować do Kalisza w podzięce. Tak czynią dotąd.

Ks.Wincenty Zalewski SDB w: "Święci na każdy dzień"

Powrót